ما سالانه ۱۰۰ میلیارد دلار تجارت غیرنفتی داریم. اگر حداقل ۷ درصد هزینه مالی دور زدن تحریم ها را نپردازیم یعنی در طول سال، معادل ۷ میلیارد دلار پول بیشتری خواهیم داشت. این ارقام تنها با رفع تحریم‌ها، بدون آن‌که ما کار خاصی انجام دهیم، به دست خواهد آمد.

در کنار نفعی که کشور از تخفیف ندادن سر معاملات نفتی می‌داد، موجب می‌شود تا رفع تحریم‌ها سالانه حدود ۱۵ میلیارد دلار به درآمدهای کشور اضافه می‌کند.

امیرعباس آذرم وند: پس یک سال سخت که در آن دو جنگ و یک بحران داخلی دی‌ماه تجربه شد، حالا می‌رود که توافق میان ایران و ایالات متحده می‌تواند نقطه پایانی باشد بر این دوره پر التهاب، البته شاید این اتفاق بیافد و شاید مانند دفعه پیش که برجام امضا شد، در کاخ سفید تصمیماتی دیگر اتخاذ شود. به هر روی پایان این دوره التهاب، لزوم به معنای رسیدن به توسعه نیست بلکه به معنای پایان یک دوره پر فشار است.

مجید رضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین، به خبرآنلاین گفت:‌ تفاهمی که بناست در روز جمعه به امضای طرفین برسد، به نظر می‌آید، از دیشب دو طرف مقید به اجرایش شدند. کل ماجرای تفاهم دو ماهه، اهمیتش به رفع محاصره دریایی ایران بر می‌گردد و از نظر من رفع آن یک امتیاز بزرگ و ملموس برای اقتصاد ماست زیرا محاصره دریایی فشاری چند برابر بیشتر از تحریم ها بر ما وارد کرد.

او ادامه داد:‌ در این مدت تلاش‌های زیادی صورت گرفت که از طریق مسیرهای جایگزین بتوانیم محدودیت‌ها را دور بزنیم و از راه‌هایی مانند شبکه ریلی و جاده‌ای استفاده شد. حتی از بنادر کشورهای همسایه برای بارگیری و انتقال آن به ایران بهره جستیم اما این مسیرها هرگز نخواهند توانست جایگزین بنادر ما و مسیر حمل و نقل دریایی شوند. بنادر جنوبی ما از هر نظر، حتی لجستیک باربری از قرن‌های پیش و خصوصا در چند دهه گذشته، در موقعیت برجسته‌ای قرار گرفته‌اند.

حریری با مقایسه لجستیک و زیرساخت‌های حمل و نقل در بنادر جنوبی و مرزهای زمینی، کمبودهای موجود را عامل مشکلاتی دانست که در مرزهایی مانند بازرگان در دو ماهه اخیر کشور دچارش شد.

او با تاکید بر این‌که شکست محاصره دریایی یک اتفاق مهم برای تجارت خارجی ایران است، افزود: از خرداد سال گذشته کشور ما یکسره درگیر جنگ و تنش‌های بیرونی بود. از اسفند هم جنگ ۴۰ روزه آغاز شد که هنوز اثراتش مشخص نشده است. در این بازه زمانی تجارت دریایی ما به شدت به هم ریخته شد. در این وضعیت از هم گسیخته هزاران کانتینر باری ما در امارات توقیف شد. بنابراین شرایط بازرگانی ما به شدت نابسامان شد.

عضو اتاق بازرگانی افزود: ما در این محاصره دریایی که بیش از دو ماه طول کشید، نتوانستیم کشتی‌های باری خود را از تنگه عبور دهیم و به اصطلاح محاصره را بشکنیم. باید توجه داشت که روزانه ۳۰ تا ۴۰ هزار کانتینر بار در بنادر جنوبی تخلیه می‌شد اما هر قطار در بهترین حالت ۶۰ با ۷۰ تا کانیتنر می‌تواند حمل کند. درنتیجه حمل و نقل دریایی به یک معنا جایگزینی ندارد. این محاصره در ادامه می‌توانست کمبودهایی در کشور پدید آورد. در عین حال صادرات نفت هم از روزانه دو میلیون بشکه بنابر آمارهای بین المللی به حدود ۱۰۰ هزار بشکه کاهش یافت.

حریری تاکید کرد: خوشبختانه به نظر می‌رسد جای نگرانی بیشتر نیست و با این تفاهم لااقل برای دو ماه محاصره برداشته می‌شود و جریان تجارت خارجی ما هم روان خواهد شد. این مهم‌ترین دستاورد و امتیاز تفاهم اخیر برای کشور ماست. هر چند گفته می‌شود رقمی حدود ۱۲ تا ۲۴ میلیارد دلار از اموال بلوکه شده ما آزاد خواهد شد که از نظر من این موضوع خیلی مهم و چشمگیری نیست.

رییس اتاق ایران و چین در مورد فروش نفت گفت:‌ در محاصره دریایی صادرات ما به حدود ۱۰۰ هزار بشکه رسید. اکنون با این تفاهم ایران نفت روی آب خود را که گفته می‌شود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون بشکه است را به راحتی خواهد فروخت که رقم بسیار قابل توجهی خواهد بود. گفته می‌شود امکان صادرات محصولات پتروشیمی هم به وجود خواهد آمد که اگر واقعا چنین شود، گردش مالی و منابع در کشور به شدت رشد می‌کنند و به اصطلاح دست دولت باز می‌شود.

رفع تحریم‌ها سالانه ۱۵ میلیارد دلار درآمد اضافه به دنبال دارد

وی درباره توافق احتمالی گفت: من فکر می‌کنم باید انتظارات‌مان از دستاوردهای دیپلماسی معقول باشد چرا که اگر خیلی بر خواسته‌های حداکثری پافشاری کنیم، موجب استرس دیپلمات‌ها می‌شود. پس به طور خاص اگر بگویم فکر می‌کنم چه چیزی می‌تواند در توافق آتی روند پیشرفت اقتصادی ما را تسریع و تسهیل کند، رفع کامل تحریم ها است. هر چند رفع تحریم نفت و محصولات پتروشیمی هم یک گام بزرگ و موثر است.

او ادامه داد: همین که بتوانیم نفت خود را آزادانه بفروشیم به معنای این است که درآمد بیشتری خواهیم داشت. اگر ما پس از توافق بتوانیم روزانه دو میلیون بشکه نفت بفروشیم، بدون تخفیف ۵ تا ۱۰ دلاری، یک درآمد محسوس به درآمدهای کشور اضافه شود. اگر تخفیف را بشکه‌ای  ۱۰ دلار فرض کنیم، به تنهایی از این مساله روزانه ۱۰ میلیون دلار درآمد اضافه خواهیم داشت. این به معنای درآمد سالانه تا حدود ۷.۵ میلیارد دلار برای ایران است. 

رییس اتاق بازرگانی ایران و چین در سناریوی رفع همه تحریم‌ها گفت: ما سالانه ۱۰۰ میلیارد دلار تجارت غیرنفتی داریم. اگر حداقل ۷ درصد هزینه مالی دور زدن تحریم ها را نپردازیم یعنی در طول سال ما معادل ۷ میلیارد دلار پول بیشتری خواهیم داشت. این ارقام تنها با رفع تحریم‌ها، بدون آن‌که ما کار خاصی انجام دهیم، به دست خواهد آمد. رفع تحریم‌ها سالانه حدود ۱۵ میلیارد دلار به درآمدهای کشور اضافه می‌کند.

حریری افزود: همه موضوع به همین ختم نمی‌شود، رفع مانع تحریمی موجب می‌شود که اقتصاد ایران در دستیابی به بازار مختلف و تولیدکنندگان گوناگون دست بازتری داشته باشد و از این جنبه امکان تجارت کشورمان به شدت رشد می‌کند. این‌که کشور برای واردات یا صادرات خود حق انتخاب بیشتری داشته باشد، به طور مستقیم به بهبود درآمدها هم می‌انجامد.

او در مورد اثر رفع تحریم بر تجارت با چین گفت: چین چیزی در حدود ۴۰ درصد تجارت خارجی ایران را در بر گرفته ولی ما هم در فروش به چین و هم در خرید از آن‌ها دچار مشکلات ناشی از تحریم بودیم زیرا امکان این را نداشتیم با کمپانی‌های بزرگ و مطرح چینی کار کنیم. با رفع تحریم ها از نظر کمی و کیفی تجارت با چین ارتقا خواهد یافت. در صورت رفع تحریم‌ها، تجارت خارجی ما استعداد این را دارد که در طول سه تا ۵ سال آینده مراودات خود را با چین تا دوبرابر افزایش دهد.

از نظر این عضو اتاق بازرگانی در دوره رفع تحریم‌ها هم چین شریک اقتصادی ایران می‌ماند چنان که برای قطر، عربستان سعودی و امارات هم این طور است.

فساد پاشنه آشیل کشور

تجربه برجام نمونه‌ای از یک توافق با دستاوردهای حداقلی است. یک عامل دستاوردهای اندک برجام خروج آمریکا پس از به قدرت رسیدن ترامپ بود. با وجود دوره کوتاه و عاقبت نا فرجام برجام اما در همان دو سال اول تورم تک رقمی شد و برای یک سال هم رشد اقتصادی بالاتر رفت با این همه برجام به طور پایدار گره‌ای از مشکلات اقتصاد ایران نتوانست باز کند.

او در مورد نگرانی‌های خود گفت: پیشرفت و توسعه کشور به رفع تحریم و عادی‌سازی تجارت نیاز دارد اما این به تنهایی کافی نیست. ما برای پیشرفت به اجماع ملی وحتی امضای یک توافق نامه در داخل با نظام کنترل قوی و ضمانت اجرای بالا نیاز داریم.  توافقی که بر اساس آن خط قرمز مسئولان فساد باشد و با مفسدان، الیگارش‌ها، تراستی‌ها و ... بدون تعارف و با قاطعیت برخورد شود. ملاحظه کاری پیشین باید کنار گذاشته شود.

او ادامه داد: مقابله با فساد نیازمند یک مقابله ملی است. یعنی نباید درگیر تنگ نظری‌های جناحی، حزبی و ... شد و با هر مفسدی در جای خود برخورد لازم انجام شود. در اقتصادی که فساد وجود دارد، توسعه ممکن نخواهد شد. بنابراین مقابله با فساد گام نخست به نتیجه رسیدن دستاوردهای توافق آینده خواهد بود. اگر فساد باقی بماند، مردم از این گشایش به دست آمده بهره‌ای نخواهند برد و از پی این توافق نارضایتی‌های عمومی بیشتر خواهد شد.