با افزایش دوباره قیمت لبنیات و کاهش مصرف آن در ایران، کارشناسان و وزارت بهداشت نسبت به افزایش سوءتغذیه، پوکی استخوان، کم‌خونی و حتی کوتاه‌قدی نسل‌های آینده هشدار می‌دهند و از ایده کالابرگ اختصاصی لبنیات سخن می‌گویند.

مظاهر گودرزی: لبنیات مجدد گران شد، همین چند روز قبل بود که رئیس هیات‌مدیره اتحادیه تعاونی‌های صنایع لبنی کشور اعلام کرد  قیمت شیرخام حدود ۴۰ تا ۴۳ درصد افزایش یافته، افزایشی که بیشتر از قبل سرانه مصرف لبنیات در ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهد، حالا پیش‌بینی‌ها حکایت از سرانه‌ی ۵۰ کیلوگرمی مصرف لبنیات در ایران دارد، درحالی‌که میانگین جهانی به بیش از ۲۵۰ کیلوگرم می‌رسد؛ احمد اسماعیل‌زاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت به خبرآنلاین می‌گوید: «توصیه استاندارد این است که افراد در گروه‌های سنی مختلف روزانه دو تا سه واحد لبنیات مصرف کنند. اما آنچه حتی پیش از این افزایش قیمت‌ها در کشور وجود داشت، پایین بودن میزان مصرف لبنیات بود. به‌طور متوسط هر فرد روزانه حدود یک واحد یا حتی کمتر از یک واحد لبنیات مصرف می‌کرد، یعنی کمتر از ۵۰ درصد نیاز جامعه به لبنیات تأمین می‌شد. این موضوع همواره یکی از دغدغه‌های اصلی ما بوده است.»

نان و سیب‌زمینی به‌جای گوشت و لبنیات

لیست اولویت ایرانی‌ها سال‌هاست درحال کوچک شدن است، وقتی در اصطلاح دخل به خرج نخورد مجبور هستی یکسری از چیزها را از لیست اولویت خارج کنی، این لیست فراتر از تفریح یا هزینه‌های تردد و مطالعه رفته، مدت‌هاست به تغذیه هم رسیده، طوری‌که هربار افزایش مواد غذایی باعث می‌شود بخش مهمی از آن‌ها از لیست خرید روزانه و ماهانه خارج شوند، اتفاقی درباره گوشت، مرغ و لبنیات افتاده است.

ایرج خسرونیا، رئیس جامعه پزشکان متخصص داخلی ایران به خبرآنلاین می‌گوید که: «متأسفانه این روزها شاهد هستیم بسیاری از مواد غذایی ضروری از سفره مردم حذف شده و دیگر جایگاهی در سبد غذایی خانوارها ندارند. یکی از این مواد، لبنیات است، همچنین گوشت، مرغ و انواع میوه‌جات نیز به دلیل گرانی، برای بسیاری از مردم قابل تهیه نیست.»

او ادامه می‌دهد: «اگر قرار باشد بخش عمده تغذیه مردم به نان یا سیب‌زمینی محدود شود، در آینده نه‌چندان دور بسیاری از افراد جامعه با کم‌خونی و انواع مشکلات جسمی و روحی مواجه خواهند شد.»

نگرانی وزارت بهداشت از کاهش تغذیه با مواد مغذی

احمد اسماعیل‌زاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درهمین‌باره به خبرآنلاین می‌گوید: «با توجه به افزایش قیمت‌هایی که در حوزه مواد غذایی اتفاق افتاده، طبیعتاً یکی از دغدغه‌های ما در وزارت بهداشت، کمبود دریافت پروتئین، کالری و سایر مواد مغذی مورد نیاز گروه‌های سنی مختلف است. ما همواره درخواست کرده‌ایم که ثبات قیمتی در کشور برقرار شود تا مردم بتوانند مواد مغذی کافی را دریافت کنند.»

او ادامه می‌دهد: «اگر مواد مغذی مورد نیاز به اندازه کافی به گروه‌های مختلف، به‌ویژه گروه‌های پرخطر مانند زنان باردار، کودکان در حال رشد و سالمندان نرسد، در سال‌های آینده با مخاطرات جدی سلامت مواجه خواهیم شد. متأسفانه در چند ماه اخیر شاهد افزایش قیمت محصولات لبنی نیز بوده‌ایم. این موضوع نگرانی ما را در وزارت بهداشت نسبت به کاهش مصرف لبنیات در میان مردم بیشتر کرده است.»

از پوکی استخوان تا کوتاهی قد

کاهش مواد مغذی برای تغذیه به‌طور قطع زیان‌هایی به‌همراه دارد، آسیب‌هایی که نه در یکی دو سال اما در سال‌های آینده خودنمایی می‌کنند. خسرونیا معتقد است وقتی کسی نتواند لبنیات مصرف کند، به‌طور طبیعی بدن او با کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز مواجه می‌شود. در نتیجه مشکلاتی مانند پوکی استخوان، کم‌خونی و بسیاری از عوارض جسمی دیگر به وجود می‌آید، یکی از مهم‌ترین عوارض این وضعیت، پوکی و شکستگی استخوان، کم‌خونی، بی‌حوصلگی، ناراحتی‌های روحی و روانی و بسیاری از مشکلات دیگری است که برای بدن ایجاد می‌شود.

به گفته او: «آمارها نشان می‌دهد کمبود مصرف لبنیات می‌تواند موجب کوتاهی قد شود. ممکن است در نسل‌های بعدی با کاهش میانگین قد مواجه شویم. بنابراین یکی از عوارض مهم کاهش مصرف لبنیات، کوتاهی قد در آینده، اختلالات استخوانی، اختلالات مغزی و اختلالات خونی است. بسیاری از ویتامین‌ها و مواد مغذی مورد نیاز بدن در لبنیات، گوشت و میوه‌جات وجود دارد و وقتی این مواد غذایی به اندازه کافی مصرف نشوند، بدن از دریافت آنها محروم می‌شود.»

همچنین، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت به خبرآنلاین می‌گوید: «برای گروه‌های سنی مختلف، به‌ویژه زنان باردار و کودکان در حال رشد، و همچنین برای پیشگیری از پوکی استخوان در سنین میانسالی و سالمندی، به مصرف لبنیات نیاز داریم. یکی از چالش‌ها، عدم تأمین کافی مواد مغذی مورد نیاز بدن است که در قالب بیماری، خود را به شکل سوءتغذیه و کوتاه‌قدی در سنین رشد نشان می‌دهد. سوءتغذیه در کودکان می‌تواند موجب لاغری و کم‌وزنی شود و در سنین بالاتر نیز کاهش توانایی و بهره‌وری افراد در محیط کار را به دنبال داشته باشد. در سالمندان نیز با مشکلاتی مانند انواع کم‌خونی، پوکی استخوان و لاغری مفرط مواجه خواهیم شد.»

کالابرگ اختصاصی برای مصرف لبنیات!

آن‌طورکه مشخص است، کاهش مصرف مواد مغذی از جمله لبنیات و سایر مواد پروتئینی که حالا گریبان مردم را گرفته سبب‌ساز ظهور و بروز بیماری‌های مختلف در آینده خواهد شد، از آن‌جا که در شرایط سخت اقتصادی و افزایش قیمت مواد غذایی کالابرگ تبدیل به همان سند مشکل‌گشا شده است، طرح ایده‌ی کالابرگ اختصاصی برای مواد لبنی دور از انتظار نیست، آن‌طورکه به‌نظر می‌رسد توسط دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت ایده‌هایی دراین‌باره هم مطرح شده است.

اسماعیل‌زاده درباره چنین طرحی به خبرآنلاین می‌گوید: «ما پیش از افزایش اخیر قیمت‌ها جلسات متعددی با وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت رفاه داشتیم و پیشنهادها و درخواست‌های مختلفی را برای افزایش دسترسی مردم به لبنیات ارائه کرده‌ایم، در همین طرح کالابرگ الکترونیکی نیز یکی از اقلامی که مردم می‌توانند خریداری کنند، شیر و لبنیات است و این موضوع از توصیه‌های جدی دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت بود که لبنیات حتماً در فهرست اقلام ضروری قرار گیرد.»

او ادامه می‌دهد: «همچنین پیشنهادهایی درباره تخصیص منابع بیشتر برای خرید لبنیات یا ارائه کارت اعتباری اختصاصی برای خرید لبنیات مطرح شده است. در این زمینه نامه‌نگاری‌های لازم انجام شده، هرچند هنوز موضوع به مراحل نهایی تصمیم‌گیری در دولت نرسیده است. امیدواریم بعد از مطرح شدن در هیات دولت و در صورت موافقت اعضای دولت، امکان تأمین کارت اعتباری برای خرید لبنیات فراهم شود.»